Kapasite kullanım oranı, yatırım yapılan üretim gücünün ne kadarının paraya dönüştüğünü gösterir. Düşük oran atıl sermaye, aşırı yüksek oran ise esneklik kaybı demektir.
Metrik tek başına neden söylemez. Kaybın duruştan mı, hız düşüşünden mi, yoksa fireden mi kaynaklandığını ayırmak için OEE hesabına geçmek gerekir — kapasite kullanım oranı, OEE'nin üç bileşene ayrılmamış hâlidir.
Teorik kapasitenin nasıl tanımlandığı sonucu tamamen değiştirir: 24 saat üzerinden mi, vardiya sayısı üzerinden mi, planlı bakım düşülerek mi? Farklı dönemleri karşılaştırırken tanımın sabit kaldığından emin olun.
Gerçekleşen üretim 8.200 adet, teorik kapasite 10.000 adet olarak girildiğinde kapasite kullanım oranı 82,00 % çıkar.
| Gerçekleşen üretim | 8.200 adet |
|---|---|
| Teorik kapasite | 10.000 adet |
| Kapasite kullanım oranı | 82,00 % |
| Atıl kapasite | 1.800 adet |
| Atıl kapasite oranı | 18,00 % |
Yandaki kartta kendi değerlerinizi girin; sonuç anında güncellenir, veri hiçbir yere gönderilmez.
Kapasite kullanım oranı (%) = gerçekleşen üretim / teorik kapasite × 100. Teorik kapasite, aynı dönemde hiç durmadan tam hızda çalışılsaydı üretilecek miktardır. Atıl kapasite ise ikisinin farkıdır.
Bir ayda 8.200 adet üretildi ve teorik kapasite 10.000 adet ise oran %82, atıl kapasite 1.800 adettir. Aynı hesap zaman üzerinden de yapılabilir: çalışılan makine saati / kullanılabilir makine saati.
İmalatta %75-90 sağlıklı kabul edilir. Sürekli %95 üzeri çalışmak esneklik bırakmaz: ilk arızada ya da acil siparişte teslimat kayar. %70 altı ise sabit maliyetlerin az üretime dağıldığı, birim maliyetin yükseldiği anlamına gelir.
Kapasite kullanım oranı kaybın toplamını tek rakamda verir, nedenini söylemez. OEE aynı kaybı üç bileşene ayırır: duruş (kullanılabilirlik), hız düşüşü (performans) ve fire (kalite). Hangi kaldıraca basılacağını görmek için OEE'ye geçmek gerekir.
RandımanMakine fiilen çalışırken teorik kapasitesinin ne kadarını gerçekleştirebildiğini gösteren OEE bileşeni.Sözlükte detaylı bilgi → · KPIBir sürecin veya organizasyonun başarısını ölçmek için kullanılan sayısal gösterge.Sözlükte detaylı bilgi → · DarboğazBir üretim zincirinin toplam çıktısını sınırlayan, kapasitesi en düşük istasyon veya makine.Sözlükte detaylı bilgi →